Σκέψου

Σκέψου

Μπικικίνια.gr : Ο θαυμαστός κόσμος των ελληνικών Media και η μεγάλη εικόνα

Στέλιος Πέτσας

Share:

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email

“Τα λεφτά, τα λεφτά, τα εκατομμύρια τα λεφτά, τα μπερντέ, τα μπικικίνια τα ψιλά, τα χοντρά, τριάντα αργύρια, στο καζίνο την πατάς εφόσον έχεις γκίνια.”

Τραγουδάει ο ερμηνευτής Σταμάτης Κραουνάκης στο γνωστό κομμάτι του με τίτλο “Τα λεφτά”. Νομίζω δεν υπάρχει καταλληλότερο soundtrack για να περιγράψει την πραγματικότητα του εγχώριου μιντιακού, παλιού και νέου, οικοσυστήματος. Ούτε ένα, ούτε δύο αλλά 20 εκατομμύρια ευρώ μοίρασε η κυβέρνηση σε διάφορα sites με αφορμή τις καμπάνιες «Μένουμε Σπίτι» και «Μένουμε Ασφαλείς».

Γράφει ο Ηλίας Μπελχίτερ

Η διασπορά των κονδυλίων έγινε από την εταιρεία Initiative Media, ένα αρκετά γνωστό media shop στην αγορά. Μέχρι εδώ ας πούμε πως δεν υπάρχει κάτι επιλήψιμο πέραν του γεγονότος πως διανεμήθηκε ζεστό κρατικό χρήμα, με απευθείας ανάθεση, σε ΜΜΕ την ώρα που χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι ένα βήμα πριν το λουκέτο.

Το πρόβλημα ξεκινάει όταν η κυβέρνηση αρνείται πεισματικά να παραδώσει στη δημοσιότητα τον κατάλογο των μέσων που χρηματοδοτήθηκαν. Ποιός λόγος υπάρχει που δεν επιτρέπει στην κυβέρνηση να ενημερώσει την κοινή γνώμη για το που καταλήγουν τα χρήματα του φορολογούμενου πολίτη.

Ένα βήμα εμπρός, δύο βήματα πίσω

Η διαφθορά και η διαπλοκή είναι ίσως τα πλέον διαχρονικά προβλήματα του ελληνικού κράτους από την ίδρυση του έως σήμερα. Θα περίμενε κανείς τουλάχιστον να κάναμε κάποια βήματα μπροστά ως κοινωνία βαδίζοντας στην τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα. Η προηγούμενη κυβέρνηση έκανε δύο σημαντικές παρεμβάσεις για να εκσυγχρονίσει το πλαίσιο λειτουργίας των ΜΜΕ και την σχέση τους με το κράτος. Η πρώτη ήταν ο διαγωνισμός για τις μόνιμες τηλεοπτικές άδειες, κάτι το οποίο είναι απορίας άξιο γιατί καμία άλλη κυβέρνηση δεν προχώρησε, ενώ η δεύτερη ήταν η δημιουργία του Mητρώου Online Media. Βέβαια πλήρωσε και το τίμημα αυτών των πρωτοβουλιών καθώς οι σχέσεις του ΣΥΡΙΖΑ με τα ελληνικά media όπως όλοι ξέρουμε δεν είναι και οι καλύτερες δυνατές.

Στην εποχή μας είναι πολύ δύσκολο πράγματα που αφορούν τη δημόσια ζωή να κρατηθούν μυστικά για πολύ καιρό. Κάπως έτσι άρχισαν να διαρρέουν διάφορα ονόματα sites, δημοσιογράφων και εκδοτικών συγκροτημάτων μαζί με τα ποσά που έβαλαν στα ταμία τους. Με μια γρήγορη αναζήτηση στο διαδίκτυο βλέπουμε ποσά που προσεγγίζουν το 1.000.000 ευρώ να δίνονται σε ενημερωτικούς ιστότοπους, portals με μηδενικό περιεχόμενο να επιχορηγούνται ενώ μέχρι και ιστοσελίδες με καμία γεωγραφική σχέση με την ελληνική επικράτεια να παίρνουν λεφτά επίσης. Φυσικά καταλαβαίνουμε πως το Μητρώο Online Media πήγε περίπατο.

Υπάρχει σχέδιο

Είναι οφθαλμοφανές πως η κυβέρνηση και ο οργανισμός της ΝΔ έχουν θέσει σε εφαρμογή ένα συγκροτημένο σχέδιο ολικής επικράτησης επί των αντιπάλων τους στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Είναι ίσως η πρώτη φορά στην πολιτική ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους που ένα κόμμα απολαμβάνει την πλήρη στήριξη όλων των παραδοσιακών εκδοτικών συγκροτημάτων. Με την στήριξη αυτή εξασφαλισμένη η ΝΔ έχει στρέψει για τα κάλα το ενδιαφέρον της στο χώρο των νέων μέσων και του διαδικτύου, που μέχρι το 2015 αποτελούσε προνομιακό πεδίο δράσης για τον ΣΥΡΙΖΑ. Για όσους είναι δραστήριοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είτε γνωρίζουν την αγορά των media τα δείγματα του γαλάζιου πλάνου είναι ξεκάθαρα.

Για αρχή είχαμε την δημιουργία της σελίδας “Ομάδα Αλήθειας”, μιας έξυπνης αντιγραφής του “Truth Team” που χρησιμοποίησε ο Μπαράκ Ομπάμα για την δεύτερη προεδρική του καμπάνια το 2012 ώστε να κάνει fact-checking στον τότε αντίπαλό του Μιτ Ρόμνευ. Η αλήθεια γύρω από την Ομάδα Αλήθειας βέβαια άργησε να εμφανιστεί καθώς για αρκετό καιρό η σελίδα παρουσιαζόταν ως ανεξάρτητη.

Στη συνέχεια το κόμμα της τότε αξιωματικής αντιπολίτευσης χρησιμοποίησε άρτια τα ψηφιακά μέσα προς όφελος του είτε κατά την επίλυση του Μακεδονικού είτε κατά τις συνεχόμενες προεκλογικές περιόδους του περασμένου έτους με καλοσχεδιασμένες διαφημιστικές καμπάνιες αποκλειστικά για τα social media.

Άλλο ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η βαριά επένδυση της ΝΔ σε υπηρεσίες της Google όπως τα Google Ads και το Youtube, τη δημοφιλέστερη online πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία της ίδιας της Google η ΝΔ δαπάνησε 648.950 ευρώ για σε διαφημίσεις τον τελευταίο χρόνο (τρίτο κόμμα σε όλη την Ευρώπη), ενώ προσέφερε κυβερνητικό χαρτοφυλάκιο στον πρώην περιφερειακό διευθυντή Νοτιοανατολικής Ευρώπης της εταιρείας στο υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής.

Τρίτο στοιχείο είναι τα διάφορα μικρά ποσά που προορίζονται για τα λεγόμενα digital agencies τα οποία προσφέρουν υπηρεσίες διαχείρισης social media, παραγωγής περιεχομένου, κατασκευής και υποστήριξης ιστοσελίδων και δημιουργίας διαφημίσεων σε διαδικτυακές πλατφόρμες. Παράδειγμα η κατασκευή της ιστοσελίδας του υπουργείου Παιδείας «Μαθαίνουμε στο σπίτι», μαζί με τις υπόλοιπες υπηρεσίες που αναφέραμε η οποία κόστισε 72.168 ευρώ.

Το μόνο που έλειπε από τη Νέα Δημοκρατία για να ολοκληρώσει την στρατηγική της ήταν η σταθερότητα στα ποσά που μπορεί να διοχετεύσει σε όλο αυτό το ψηφιακό “οικοσύστημα”. Όντας πλέον κυβέρνηση το πρόβλημα δεν υπάρχει πια καθώς έχει στα χέρια της την ευθύνη για την διαχείριση του δημόσιου ταμείου.

Το οικοσύστημα

Για να μπορέσει κανείς να αντιληφθεί την νέα πραγματικότητα όσων αφορά τον κόσμο των new media πρέπει να γυρίσει πίσω στο χρόνο στα μέσα της δεκαετίας 2000-2010. Μέχρι τότε την κοινή γνώμη επηρεαζόταν είτε από τις μεγάλες “πένες” των ΜΜΕ, είτε από προσωπικότητες εγνωσμένου κύρους που περιστασιακά εξέφραζαν τις απόψεις τους μέσα από τα ΜΜΕ, είτε από τα ίδια τα πολιτικά κόμματα που επικοινωνούσαν τις θέσεις και τις δράσεις τους μέσα από τα ίδια ΜΜΕ! Τα πράγματα ήταν πιο απλά και ξεκάθαρα, υπήρχαν οι “διαφημιζόμενοι”, τα κανάλια που προωθούσαν τα μηνύματά τους ( εφημερίδες, τηλεοπτικοί σταθμοί και ραδιόφωνα) καθώς και κάποιοι μεσάζοντες (επικοινωνιολόγοι, διαφημιστές κ.α.).

Με την εκτόξευση της δημοτικότητας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αλλά και την κατάρρευση της εμπιστοσύνης του κόσμου στα παραδοσιακά ΜΜΕ λόγω του ρόλου τους στα μεγάλα γεγονότα της εποχής μας όπως η κάλυψη της οικονομικής κρίσης και η συστηματική υποβάθμιση των κοινωνικών ανισοτήτων ο ρόλος και η σημασία των mainstream media συρρικνώθηκε. Ειδικά για την χώρα μας υπήρξε και ένας τρίτος λόγος, πιο τεχνικός. Η αγορά των media στην Ελλάδα ήταν μια φούσκα έτοιμη να σκάσει. Τα εγχώρια μέσα σπάνια λειτουργούσαν με επιχειρηματικούς όρους. Κάθε επιχείρηση που θέλει να είναι βιώσιμη προσπαθεί να προσφέρει ένα προϊόν ή μια υπηρεσία (ενημέρωση) σε μία τιμή που θα εξασφαλίζει την κάλυψη του κόστους παραγωγής της και την απόδοση κάποιου κέρδους στους επενδυτές της. Αντίθετα η ελληνική πραγματικότητα ήθελε τα ΜΜΕ ως όχημα επηρεασμού της κοινής γνώμης ανάλογα με τα συμφέροντα των μετόχων τους στις υπόλοιπες επιχειρηματικές τους δραστηριότητες.

Πλέον το παιχνίδι έχει αλλάξει. Οι παίκτες στην αγορά της πληροφορίας είναι περισσότεροι, οι δομές πιο άναρχες, οι κίνδυνοι αλλά και οι προοπτικές πολλαπλάσιες. Τα ΜΜΕ δεν έχουν το μονοπώλιο στην ενημέρωση. Κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να αναπαράγει ειδήσεις ή απόψεις με λίγα κλικ. Είτε δημιουργώντας ένα προσωπικό site/ blog, είτε μέσα από ένα προφίλ ή μια σελίδα σε Facebook, Youtube, Instagram ή Tiktok. Ανάμεσα στο κοινό και τον διαφημιζόμενο υπάρχει πια μια αλυσίδα παραγωγής αποτελούμενη από επικοινωνιολόγους, media shops, digital agencies, freelancers μέχρι να φτάσουμε στους publishers (αυτούς που αναπαράγουν το τελικό περιεχόμενο).

Μπορεί να βγει άκρη;

Ισως όλα τα παραπάνω να ακούγονται λίγο πολύπλοκα αλλά στην πραγματικότητα το μόνο που χρειάζεται είναι στρατηγική και κατάλληλη νομοθεσία. Φυσικά το δεύτερο αποκλείεται να έρθει από εκείνους που πριν λίγες μέρες μοιράσαν 20 εκατομμύρια ευρώ σε κάθε λογής ψευτοsite. Η ευθύνη πέφτει αποκλείστηκα στο ΣΥΡΙΖΑ, μία ευθύνη που είναι υποχρεωμένο να αναλάβει τόσο για πολιτικούς λόγους όσο και για λόγους επιβίωσης.

Αρχικά θα πρέπει να σταματήσει το κόμμα ως οργανισμός και οι εκπρόσωποι του να γκρινιάζουν για την μηδενική προβολή του/ τους από τα media (εκτός βέβαια από εκείνους που αποτελούν την εσωτερική αντιπολίτευση του Αλέξη Τσίπρα εντός τους κόμματος οι οποίοι τυχαίνουν προνομιακής μεταχείρισης από τα ΜΜΕ). Είναι μια πραγματικότητα πρέπει πρώτα να την δεχτούν και ύστερα να την αλλάξουν. Πρέπει να επενδύσουν και οι ίδιοι στις δυνατότητες που τους προσφέρει ο ψηφιακός κόσμος όπως έκαναν έως το 2015 ενώ παράλληλα να καλλιεργήσουν την αλλαγή του κλίματος στις σχέσεις τους με τα παραδοσιακά μέσα. Μπορεί την υποστήριξη που απολαμβάνει η κυβέρνηση να μην την αποκτήσουν ποτέ στην Κουμουνδούρου αλλά μια αντικειμενική αντιμετώπιση έστω και για τα ματιά του κόσμου μπορούν να την πετύχουν. Νομίζω είναι και προς το συμφέρον των ίδιων των μέσων να τους την παρέχουν.

Όσον αφορά εμάς τους πολίτες αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης πρέπει να απαιτήσουμε συντονισμένα την δημιουργία ενός ρυθμιστικού πλαισίου στο χώρο των media και της σχέσης τους με την εκάστοτε κρατική εξουσία. Προτάσεις υπάρχουν και είναι υλοποιήσιμες.

Αρχικά να προχωρήσουμε στον ορισμό ενός ΜΜΕ. Μία ιστοσελίδα ή ένα μπλογκ με μηδενική δραστηριότητα στα οποία γράφουν 3 άτομα όποτε και αν έχουν όρεξη δεν μπορεί να θεωρείται ΜΜΕ από το κράτος, ούτε να έχει αξιώσεις για πρόσβαση σε κρατικά κονδύλια.

Δεύτερον να προχωρήσει η καθολική εγγραφή των ΜΜΕ στο Μητρώο Online Μέσων. Όποιο μέσο δεν είναι εγγεγραμμένο στην πλατφόρμα δεν δικαιούται να χρηματοδοτηθεί.

Τρίτον, να γίνει διαχωρισμός μεταξύ συγκροτημάτων (εφημερίδες, κανάλια, ραδιόφωνα, ιστοσελίδες) και αυτόνομων ΜΜΕ ( λειτουργία σε μία μορφή αποκλειστικά). Δεν μπορεί για παράδειγμα ένας ραδιοφωνικός σταθμός να χρηματοδοτείται και για το ραδιόφωνό του και για το site του.

Τέταρτον, θέσπιση ανώτατου ορίου κρατικής ενίσχυσης (από δημόσιο, ΔΕΚΟ και αυτοδιοίκηση) ανάλογα με το τζίρο της επιχείρησης. Μία επιχείρηση στο χώρο του media που περιμένει να καλύψει πάνω από το 25-30% του κόστους της από κρατικά κονδύλια δεν είναι βιώσιμη.

Πέμπτον, αξιολόγηση πριν τη χρηματοδότηση των μέσων με βάση σοβαρά κριτήρια και όχι μόνο τον αριθμό των κλικ που πολύ εύκολα “παρακάμπτεται”. Αυτά μπορεί να είναι η ανάλυση των οικονομικών καταστάσεων για προηγούμενες χρήσεις, ο αριθμός εργαζομένων, οι μηνιαίες πωλήσεις (ή των διαφημίσεων αν πρόκειται τηλεόραση και ράδιο), ο αριθμός των συνδρομητών, το ποσοστό των παραγόμενων ειδήσεων συγκριτικά με όσες έχουν αναπαραχθεί από άλλα μέσα.

Έκτον, η δημιουργία και στελέχωση υπηρεσίας διαδικτυακής υποστήριξης είτε στο υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής είτε ως αυτόνομη μονάδα με αποκλειστικό σκοπό την δημιουργία, διαχείριση και υποστήριξη των επίσημων ιστοσελίδων, social media pages και διαφημιστικών καμπανιών της κυβέρνησης και των εποπτευόμενων από αυτήν φορέων για λόγους οικονομίας κλίμακας αλλά για λόγους εθνικής ασφάλειας. Παράλληλα απαγόρευση κάθε χρηματοδότησης χωρίς διαγωνιστική διαδικασία που αφορά τα media και τις εταιρείες επικοινωνίας.

Αυτά είναι μόνο μερικές απλές προτάσεις που δημιουργούν μία ασπίδα διαφάνειας γύρω από την διαχείριση του δημόσιου χρήματος. Το πιο σημαντικό για κάθε πολίτη είναι να αντιληφθεί πως η αντικειμενική ενημέρωση και η πρόσβαση στην πληροφορία είναι ο θεμέλιος λίθος για την λειτουργία της δημοκρατίας. Από την άλλη, σε έναν κόσμο γεμάτο εντάσεις και ανατροπές όπως ο σημερινός τα media θα πρέπει να αναστοχαστούν τον δικό τους ρόλο και λειτουργία αν δεν θέλουν να χάσουν ακόμα περισσότερο την εμπιστοσύνη του κοινού τους σε ένα άκρως ανταγωνιστικό ψηφιακό περιβάλλον.

Share:

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email